श्री महालक्ष्मी दिनदर्शिका फेब्रुवारी २०२६ | Mahalaxmi Calendar February 2026

फेब्रुवारी २०२६ महिन्यातील सविस्तर पंचांग, सण-उत्सव, सुट्ट्या, विवाह मुहूर्त, राहुकाळ, महाशिवरात्री पूजा विधी, शिवरात्री व्रत कथा, शिवजयंती इतिहास, उपवास रेसिपी, कॅलेंडर पीडीएफ मोफत डाउनलोड करा.

इंग्रजी वर्ष २०२६ चा दुसरा महिना म्हणजेच फेब्रुवारी हा ऋतू बदलाचा काळ मानला जातो. या काळात हिवाळा संपून वसंत ऋतूचे वेध लागतात. हिंदू पंचांगानुसार फेब्रुवारी महिन्यामध्ये माघ आणि फाल्गुन हे दोन अत्यंत महत्त्वाचे हिंदू महिने येतात. श्री महालक्ष्मी दिनदर्शिका फेब्रुवारी २०२६ (Mahalaxmi Calendar February 2026) नुसार या महिन्यात महाशिवरात्री, छत्रपती शिवाजी महाराज जयंती, द्विजप्रिय संकष्टी चतुर्थी, विजया एकादशी, माघी पौर्णिमा, मौनी अमावस्या आणि आमलकी एकादशी यांसारखे धार्मिक व ऐतिहासिक दृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचे दिवस येतात. या संपूर्ण मार्गदर्शकात आम्ही तुम्हाला फेब्रुवारी २०२६ मधील सर्व सण, उपवास, विवाह मुहूर्त, पंचांग, चंद्रोदयाची अचूक वेळ आणि सुट्ट्यांची यादी याबद्दल सविस्तर माहिती देणार आहोत, जेणेकरून तुमचे मासिक नियोजन करणे सोपे जाईल.

फेब्रुवारी २०२६ कॅलेंडर पान आणि पीडीएफ डाउनलोड (HD Calendar & PDF)

खालील बटणावर क्लिक करून तुम्ही फेब्रुवारी २०२६ महिन्याचे महालक्ष्मी दिनदर्शिकेचे मूळ पान अतिशय स्पष्ट (HD Quality) चित्र किंवा PDF स्वरूपात तुमच्या मोबाईल किंवा कॉम्प्युटरवर मोफत डाउनलोड करू शकता. हे डाउनलोड करून तुम्ही ते प्रिंट देखील करू शकता:

फेब्रुवारी २०२६ चे मुख्य सण, उत्सव आणि सुट्ट्या (Festivals & Holidays Table)

खालील तक्त्यामध्ये फेब्रुवारी २०२६ मधील सर्व महत्त्वाचे सण, धार्मिक उत्सव, व्रत आणि सार्वजनिक सुट्ट्यांची यादी दिली आहे:

तारीख (Date)	वार (Day)	मराठी तिथी (Tithi)	सण / उत्सव / सुट्ट्या (Festival / Holiday)
१ फेब्रुवारी २०२६	रविवार	माघ शुक्ल चतुर्दशी	हजरत अली जयंती, साप्ताहिक सुट्टी
२ फेब्रुवारी २०२६	सोमवार	माघ शुक्ल पौर्णिमा	माघी पौर्णिमा, गुरु रविदास जयंती, पौर्णिमा स्नान-दान
५ फेब्रुवारी २०२६	गुरुवार	माघ कृष्ण चतुर्थी	द्विजप्रिय संकष्टी चतुर्थी (चंद्रोदय रात्री ९:३० वा. मुंबईत)
१३ फेब्रुवारी २०२६	शुक्रवार	माघ कृष्ण एकादशी	विजया एकादशी व्रत
१५ फेब्रुवारी २०२६	रविवार	माघ कृष्ण चतुर्दशी	महाशिवरात्री (Maha Shivratri – शिव उपवास), साप्ताहिक सुट्टी
१६ फेब्रुवारी २०२६	सोमवार	माघ कृष्ण अमावस्या	मौनी अमावस्या (माघ अमावस्या), दर्श अमावस्या, पितृ तर्पण
१७ फेब्रुवारी २०२६	मंगळवार	फाल्गुन शुक्ल प्रतिपदा	फाल्गुन महिना प्रारंभ, वसंत ऋतू वेध
१९ फेब्रुवारी २०२६	गुरुवार	फाल्गुन शुक्ल तृतीया	छत्रपती शिवाजी महाराज जयंती (Shiv Jayanti – सार्वजनिक सुट्टी)
२८ फेब्रुवारी २०२६	शनिवार	फाल्गुन शुक्ल एकादशी	आमलकी एकादशी व्रत (रंगभरी एकादशी)

फेब्रुवारी २०२६ मधील सण आणि उपवासांचे धार्मिक व ऐतिहासिक महत्त्व (Detailed Festival Insights)

फेब्रुवारी २०२६ हा महिना विविध धार्मिक आणि ऐतिहासिक घटनांनी समृद्ध आहे. या महिन्यातील महत्त्वाच्या दिवसांचे सविस्तर विश्लेषण खालीलप्रमाणे आहे:

१. महाशिवरात्री व्रत आणि शिवपूजन (Maha Shivratri Vrat)

फेब्रुवारी २०२६ मधील सर्वात मोठा आणि पवित्र सण म्हणजे महाशिवरात्री (Maha Shivratri), जो १५ फेब्रुवारी, रविवार रोजी साजरा केला जाईल. हिंदू धर्मशास्त्रानुसार, महाशिवरात्रीच्या दिवशी भगवान शिव आणि माता पार्वती यांचा विवाह झाला होता. तसेच, याच दिवशी भगवान शिवाने सृष्टीच्या कल्याणासाठी हलाहल नावाचे विष प्राशन केले होते, ज्यामुळे त्यांना ‘नीलकंठ’ हे नाव मिळाले. महाशिवरात्रीला भाविक कडक उपवास करतात. या दिवशी शिवालयांमध्ये जाऊन महादेवाचे दर्शन घेतले जाते, महादेवाला बेलपत्र, पांढरी फुले, धोतऱ्याचे फूल आणि दूध अर्पण केले जाते. महाशिवरात्रीची पूजा चार प्रहरांमध्ये करण्याची जुनी परंपरा आहे, ज्याला ‘चार प्रहर पूजा’ म्हणतात. विशेषतः ‘निशिता काळ’ पूजेला (मध्यरात्रीची पूजा) अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते, कारण या काळात शिवतत्व पृथ्वीवर सर्वाधिक जागृत असते, अशी भाविकांची श्रद्धा आहे.

२. महाशिवरात्रीची पारंपारिक व्रत कथा (Maha Shivratri Vrat Katha)

पौराणिक कथेनुसार, प्राचीन काळी निषाद नावाचा एक शिकारी (पारधी) जंगलात शिकार शोधत फिरत होता. संपूर्ण दिवस फिरूनही त्याला कोणतीही शिकार मिळाली नाही. संध्याकाळ झाली आणि तो भुकेने व्याकुळ झाला. रात्री जंगलात हिंस्र प्राण्यांपासून स्वतःचे रक्षण करण्यासाठी तो एका बिल्व (बेल) वृक्षावर चढून बसला. त्या झाडाच्या खाली वाळलेल्या पानांखाली झाकलेले एक प्राचीन शिवलिंग होते, ज्याची त्या शिकाऱ्याला कल्पना नव्हती.

शिकार मिळण्याच्या आशेने तो पानांची हालचाल करत असताना त्याच्या हातून नकळत बेलाची पाने गळून खाली असलेल्या शिवलिंगावर पडली. त्याने संपूर्ण दिवस काहीही खाल्ले नसल्यामुळे त्याचा कळत-नकळत उपवास (व्रत) घडला. तसेच, शिकारीच्या प्रतीक्षेत तो संपूर्ण रात्र जागून राहिला, ज्यामुळे त्याचे जागरण देखील पूर्ण झाले. रात्रीच्या वेगवेगळ्या प्रहरात तिथे एक हरिण, तिची पिल्ले आणि तिचा पती आले. शिकाऱ्याने त्यांना मारण्यासाठी धनुष्य ताणले, परंतु प्रत्येक प्राण्याने काही वेळ मागितला आणि परत येण्याचे वचन दिले. प्राण्यांच्या प्रामाणिकपणावर विश्वास ठेवून शिकाऱ्याने त्यांना सोडून दिले. प्रत्येक वेळी धनुष्य ताणताना बेलाची पाने शिवलिंगावर पडत गेली. सकाळी जेव्हा शिकार न मिळाल्याने आणि प्राण्यांच्या करुणेने शिकाऱ्याचे मन परिवर्तन झाले, तेव्हा भगवान शिव तिथे प्रकट झाले. शिकाऱ्याने नकळत केलेल्या पूजा, उपवास आणि जागरणामुळे महादेव प्रसन्न झाले आणि त्यांनी त्याला मोक्ष प्रदान केला. ही कथा सांगते की भक्तीभावाने किंवा नकळतही केलेली शिवाची आराधना मानवाचे जीवन बदलू शकते.

३. छत्रपती शिवाजी महाराज जयंती (Shiv Jayanti – १९ फेब्रुवारी)

१९ फेब्रुवारी हा दिवस महाराष्ट्राच्या आणि संपूर्ण भारताच्या इतिहासातील सुवर्ण अक्षरांनी लिहिलेला दिवस आहे. या दिवशी महाराष्ट्राचे आराध्य दैवत छत्रपती शिवाजी महाराज यांची जयंती साजरी केली जाते. सन १६३० मध्ये पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर जवळील शिवनेरी किल्ल्यावर जिजामाता यांच्या पोटी शिवरायांचा जन्म झाला होता. त्यांनी मुघल आणि आदिलशाहीसारख्या परकीय शक्तींविरुद्ध लढा देऊन ‘हिंदवी स्वराज्य’ स्थापन केले. या दिवशी संपूर्ण महाराष्ट्रात शिवजयंतीचा मोठा उत्साह असतो. ठिकठिकाणी शिवरायांच्या पुतळ्यांचे पूजन केले जाते, पोवाडे गायले जातात आणि मिरवणुका काढल्या जातात. हा दिवस केवळ एक सुट्टी नसून शौर्य, पराक्रम आणि या मातीवरील प्रेमाची आठवण करून देणारा दिवस आहे.

४. शिवनेरी किल्ला आणि शिवरायांचे बालपण (Shivneri Fort & Shivaji Maharaj Childhood)

छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म १६३० रोजी पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर येथील ऐतिहासिक शिवनेरी किल्ल्यावर झाला. या किल्ल्याला भक्कम तटबंदी होती, ज्यामुळे जिजाऊ आणि बाल शिवबा तिथे सुरक्षित राहिले. जिजाऊंनी शिवरायांना बालपणापासूनच रामायण, महाभारत आणि थोर पुरुषांच्या कथा सांगितल्या. त्यांच्यावर शौर्य, न्यायप्रियता आणि प्रजेविषयी प्रेम यांचे संस्कार केले. शिवरायांनी केवळ वयाच्या १५ व्या वर्षी भोर जवळील रायरेश्वराच्या मंदिरात आपल्या सवंगड्यांसोबत (मावळ्यांसोबत) स्वराज्य स्थापनेची प्रतिज्ञा घेतली. शिवनेरी ते रायगड हा त्यांचा प्रवास शौर्यगाथांनी भरलेला आहे, ज्याची आठवण शिवजयंतीच्या दिवशी प्रत्येक मराठी मनामध्ये ताजी केली जाते.

५. माघी पौर्णिमा आणि संत रविदास जयंती (Maghi Purnima & Sant Ravidas Jayanti)

२ फेब्रुवारी २०२६ रोजी माघ पौर्णिमा आणि संत शिरोमणी रविदास जयंती साजरी केली जाईल. माघ पौर्णिमा हा माघ महिन्यातील अत्यंत पवित्र दिवस मानला जातो. या दिवशी गंगा नदीत स्नान करण्याचे आणि दानधर्म करण्याचे मोठे महत्त्व आहे. असे मानले जाते की या दिवशी सर्व देव आणि देवी मानवी रूपात पृथ्वीवर येऊन गंगेत स्नान करतात. त्यामुळे या दिवशी केलेले दान अनंत पटीने फळ देते. याच दिवशी महान समाजसुधारक, संत आणि कवी संत रविदास यांची जयंती साजरी केली जाते. त्यांनी आपल्या काव्यातून आणि शिकवणीतून समाजप्रबोधन केले, जातीभेदाविरुद्ध लढा दिला आणि समतेचा संदेश दिला. शीख धर्माच्या पवित्र ‘गुरु ग्रंथ साहेब’ मध्ये संत रविदासांच्या अनेक पदांचा समावेश करण्यात आला आहे. देशभरात या दिवशी त्यांचे भक्त मिरवणुका काढतात आणि त्यांच्या विचारांचे स्मरण करतात.

६. द्विजप्रिय संकष्टी चतुर्थी (Dwijapriya Sankashti Chaturthi)

फेब्रुवारी महिन्यातील संकष्टी चतुर्थी ५ फेब्रुवारी, गुरुवार रोजी येत आहे. या चतुर्थीला ‘द्विजप्रिय संकष्टी चतुर्थी’ म्हणून ओळखले जाते. भगवान गणेशाच्या ३२ रूपांपैकी एक असलेल्या ‘द्विजप्रिय गणेश’ रूपाची या दिवशी पूजा केली जाते. या दिवशी उपवास करून रात्री चंद्रोदयानंतर चंद्राला अर्घ्य देऊन उपवास सोडण्याची पद्धत आहे. या व्रताने कुटुंबात सुख, समृद्धी आणि आरोग्य लाभते.

महाराष्ट्रातील मुख्य शहरांनुसार ५ फेब्रुवारी २०२६ च्या चंद्रोदयाची वेळ (Moonrise Timings):

• मुंबई: रात्री ९:३० वा.
• पुणे: रात्री ९:२६ वा.
• नागपूर: रात्री ९:०४ वा.
• कोल्हापूर: रात्री ९:२९ वा.
• नाशिक: रात्री ९:२५ वा.
• छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद): रात्री ९:१८ वा.

७. मौनी अमावस्या आणि माघ स्नान महत्त्व (Mauni Amavasya & Magh Snan)

माघ महिन्यातील अमावस्येला मौनी अमावस्या (Mauni Amavasya) म्हणतात. या दिवशी मौन बाळगून ध्यान आणि नामस्मरण करण्याचे विशेष महत्त्व आहे. पौराणिक कथेनुसार, या दिवशी मनु ऋषींचा जन्म झाला होता, ज्यांच्यापासून ‘मनुष्य’ या शब्दाची उत्पत्ती झाली. मौनी अमावस्येला गंगा किंवा कोणत्याही पवित्र नदीत स्नान करणे अत्यंत पुण्यकारक मानले जाते. या दिवशी पूर्वजांच्या आत्म्याच्या शांतीसाठी तर्पण आणि दान केल्याने पितृदोषापासून मुक्ती मिळते. माघ महिन्यात नदी स्नान केल्याने संपूर्ण वर्षातील पापांचे क्षालन होते, अशी हिंदू भाविकांमध्ये खोल श्रद्धा आहे. प्रयागराज येथे चालणाऱ्या माघ मेळाव्यात या दिवशी लाखो भाविक पवित्र संगमावर स्नान करतात.

८. विजया एकादशी आणि आमलकी एकादशी (Vijaya & Amalaki Ekadashi)

फेब्रुवारी महिन्यात दोन महत्त्वाच्या एकादशी येतात:

• विजया एकादशी (१३ फेब्रुवारी): माघ कृष्ण पक्षातील या एकादशीचे व्रत केल्याने जीवनातील सर्व कठीण प्रसंगांवर आणि शत्रूंवर विजय मिळतो, अशी धार्मिक मान्यता आहे. भगवान श्रीरामाने लंका विजयासाठी समुद्रकिनारी हे व्रत केले होते, असा उल्लेख रामायणात आढळतो. या दिवशी विष्णू पूजेसोबतच व्रत कथा वाचण्याचे विशेष फळ मिळते.
• आमलकी एकादशी (२८ फेब्रुवारी): फाल्गुन शुक्ल पक्षातील या एकादशीला ‘रंगभरी एकादशी’ देखील म्हणतात. या दिवशी आवळ्याच्या झाडाची पूजा केली जाते. भगवान विष्णू आणि आवळा वृक्ष यांच्या पूजनाने मोक्ष प्राप्ती होते, असे मानले जाते. या दिवशी काशीमध्ये बाबा विश्वनाथाला गुलाल अर्पण करण्याची मोठी परंपरा आहे.

फेब्रुवारी २०२६ मधील पंचांग आणि उपवास आचरण नियम (Fasting Rules & Traditions)

फेब्रुवारी महिन्यात ऋतू बदलत असल्याने आरोग्य आणि आहाराची विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे:

१. शिशिर-वसंत ऋतू संधिकाल आणि आयुर्वेदिक टिप्स (Ayurvedic Health Care)

फेब्रुवारी महिन्याच्या मध्यावर शिशिर ऋतू संपून वसंत ऋतूची चाहूल लागते. या संधिकालात शरीरात कफ दोष वाढण्याची शक्यता असते, ज्यामुळे सर्दी, खोकला आणि पचनाचे विकार होऊ शकतात.

• आहार कसा असावा: हलके आणि पचायला सोपे अन्न खावे. आहारात आले, लसूण, काळी मिरी यांचा वापर वाढवावा. लिंबू पाणी आणि कोमट पाण्याचे सेवन करावे. मधाचे सेवन कफ कमी करण्यास मदत करते.
• काय टाळावे: अतिशय तेलकट, तुपकट, आंबट आणि थंड पदार्थांचे सेवन करणे टाळावे, कारण यामुळे कफ वाढू शकतो. दुपारी झोपणे देखील टाळावे.

२. महाशिवरात्रीचे उपवास खाद्यपदार्थ (Mahashivratri Fasting Foods)

महाशिवरात्रीच्या उपवासाला अतिशय पवित्र मानले जाते. या उपवासात आरोग्याची काळजी घेणे महत्त्वाचे आहे. उपवासाच्या दिवशी मुख्यत्वे साबुदाणा खिचडी (Sabudana Khichdi), साबुदाणा वडा, वरीचे तांदूळ (भगर) आणि आमटी, उकडलेले रताळे (Sweet Potato) आणि बटाट्याचे पदार्थ खाल्ले जातात. याशिवाय केळी, सफरचंद आणि इतर फळांचे सेवन केले जाते. उपवासात भरपूर पाणी पिणे आणि ताक पिणे शरीराला हायड्रेट ठेवण्यास मदत करते. उपवासाच्या दिवशी मीठ म्हणून ‘सेंधव मीठ’ (Rock Salt) वापरावे. या दिवशी कांदा, लसूण, तृणधान्ये (गहू, तांदूळ, बाजरी) आणि मांसाहार पूर्णपणे वर्ज्य असतात. उपवास सोडताना दुसऱ्या दिवशी हलके अन्न ग्रहण करावे.

३. महाशिवरात्री उपवास सोडण्याचे नियम (Mahashivratri Parana)

महाशिवरात्रीचा उपवास दोन प्रकारे केला जातो – काही लोग कडक निर्जला उपवास करतात, तर काही जण फलाहार करतात. या उपवासाचे पारण (उपवास सोडणे) दुसऱ्या दिवशी म्हणजेच १६ फेब्रुवारीला सकाळी सूर्योदयानंतर करावे. उपवास सोडताना हलके अन्न जसे की खिचडी किंवा वरण-भात खावा, जेणेकरून पचनक्रियेवर ताण पडणार नाही.

फेब्रुवारी २०२६ मधील शुभ विवाह आणि वास्तू मुहूर्त (Detailed Monthly Muhurats)

फेब्रुवारी २०२६ मध्ये विवाहासाठी आणि नवीन वास्तू खरेदीसाठी काही अत्यंत शुभ तिथी उपलब्ध आहेत, ज्यांचे विवरण खालीलप्रमाणे आहे:

शुभ विवाह मुहूर्त फेब्रुवारी २०२६ (Marriage Dates & Nakshatras)

या महिन्यातील विवाह मुहूर्तांची यादी खालीलप्रमाणे आहे. विवाहाचा अंतिम निर्णय जन्मपत्रिका तपासूनच घ्यावा:

तारीख (Date)	वार (Day)	मराठी तिथी	नक्षत्र (Nakshatra)	शुभ वेळ (Auspicious Time)
२ फेब्रुवारी २०२६	सोमवार	माघ शुक्ल पौर्णिमा	आश्लेषा नक्षत्र	दुपारी ०१:३० ते रात्री ०८:४५
७ फेब्रुवारी २०२६	शनिवार	फाल्गुन कृष्ण पंचमी	हस्त नक्षत्र	सकाळी ०८:१५ ते दुपारी १२:४५
१२ फेब्रुवारी २०२६	गुरुवार	माघ कृष्ण दशमी	मूळ नक्षत्र	सकाळी ०७:१२ ते दुपारी ०३:३०
२२ फेब्रुवारी २०२६	रविवार	फाल्गुन शुक्ल पंचमी	अश्विनी नक्षत्र	दुपारी ०२:०० ते रात्री १०:००

गृहप्रवेश आणि नवीन मालमत्ता खरेदी मुहूर्त (Griha Pravesh & Property Purchase)

• १० फेब्रुवारी २०२६ (मंगळवार): तिथी – नवमी, नवीन वाहन किंवा मालमत्ता खरेदीसाठी उत्तम.
• २५ फेब्रुवारी २०२६ (बुधवार): तिथी – अष्टमी, नवीन दुकानाचे किंवा व्यवसायाचे उद्घाटन करण्यासाठी शुभ दिवस.

फेब्रुवारी २०२६ ग्रहांचे राशी परिवर्तन आणि प्रभाव (Planetary Transits & Horoscope)

फेब्रुवारी महिन्यात सूर्य देवाचे राशी परिवर्तन होणार असून ते कुंभ राशीत प्रवेश करतील. या संक्रमणाला ‘कुंभ संक्रांत’ म्हणतात.

• सूर्याचे कुंभ संक्रमण (१३ फेब्रुवारी): सूर्य देव मकर राशीतून कुंभ राशीत प्रवेश करतील. याचा मेष, मिथुन, तूळ आणि धनु राशीच्या जातकांना मोठा आर्थिक लाभ होईल. सरकारी कामात यश मिळेल.
• शुक्र ग्रहाचे गोचर: शुक्र ग्रहाच्या प्रभावामुळे वृषभ आणि तूळ राशीच्या लोकांच्या सुख-सुविधांमध्ये वाढ होईल. कौटुंबिक वातावरण आनंदी राहील. नवीन कपडे आणि दागिने खरेदीसाठी काळ चांगला आहे.
• शनि ग्रहाची स्थिती: शनिदेव कुंभ राशीत स्वगृही असल्याने मकर, कुंभ आणि मीन राशीच्या साडेसाती चालू असलेल्या जातकांनी शनिवारी हनुमान चालीसाचे वाचन करणे फायदेशीर ठरेल. यामुळे शनीचे अनिष्ट प्रभाव कमी होतात.

बँक आणि सार्वजनिक सुट्ट्यांची यादी (Bank & Public Holidays in February 2026)

फेब्रुवारी २०२६ मध्ये येणाऱ्या मुख्य सुट्ट्या खालीलप्रमाणे आहेत, जेणेकरून तुम्ही बँकिंग कामांचे आधीच नियोजन करू शकता:

• ८ फेब्रुवारी (रविवार): साप्ताहिक सुट्टी.
• १४ फेब्रुवारी (शनिवार): दुसरा शनिवार (बँक सुट्टी).
• १५ फेब्रुवारी (रविवार): महाशिवरात्री आणि साप्ताहिक सुट्टी एकत्र आल्याने या दिवशी सुट्टी असेल.
• १९ फेब्रुवारी (गुरुवार): छत्रपती शिवाजी महाराज जयंती (Shiv Jayanti) – संपूर्ण महाराष्ट्रात सार्वजनिक सुट्टी असेल. या दिवशी सर्व सरकारी कार्यालये, बँका, शाळा आणि महाविद्यालये बंद राहतील.
• २२ फेब्रुवारी (रविवार): साप्ताहिक सुट्टी.

महालक्ष्मी दिनदर्शिकेनुसार वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

फेब्रुवारी २०२६ बद्दल वाचकांच्या मनात असणाऱ्या महत्त्वाच्या प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे येथे दिली आहेत: