महालक्ष्मी दिनदर्शिका मे २०२६ | Mahalaxmi Calendar May 2026

मे २०२६ महिन्यातील सविस्तर पंचांग, सण-उत्सव, वटपौर्णिमा व्रत विधी, सावित्री-सत्यवान पौराणिक कथा, यमराज-सावित्री संवाद, ज्येष्ठ पौर्णिमा स्नान-दान परंपरा, महाराष्ट्र दिन इतिहास, बुद्ध पौर्णिमा महत्त्व, बुद्धांचे अष्टांगिक मार्ग, शनि जयंती पूजा विधी, अपरा व निर्जला एकादशी व्रत कथा, विवाह मुहूर्त, राहुकाळ, उन्हाळा आरोग्य टिप्स आणि कॅलेंडर पीडीएफ मोफत डाउनलोड करा.

हिंदू दिनदर्शिकेनुसार मे महिना हा अत्यंत महत्त्वाचा आणि व्रत-वैकल्यांचा महिना मानला जातो, कारण या महिन्यात महिलांचे अत्यंत पवित्र वटपौर्णिमा व्रत येते. हिंदू पंचांगानुसार मे २०२६ मध्ये वैशाख आणि ज्येष्ठ हे दोन हिंदू महिने येतात. श्री महालक्ष्मी दिनदर्शिका मे २०२६ (Mahalaxmi Calendar May 2026) नुसार या महिन्यात महाराष्ट्र दिन, बुद्ध पौर्णिमा, वटपौर्णिमा, एकदंत संकष्टी चतुर्थी, अपरा एकादशी, निर्जला एकादशी (भीमसेनी एकादशी) आणि शनि जयंती यांसारखे धार्मिक, ऐतिहासिक व राष्ट्रीय दृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचे दिवस येतात. या अत्यंत सविस्तर लेखात आम्ही तुम्हाला मे २०२६ मधील सर्व सण, उपवास, विवाह मुहूर्त, पंचांग, चंद्रोदयाची वेळ, ग्रहांचे संक्रमण, सुट्ट्यांची यादी आणि आरोग्याशी संबंधित महत्त्वाची माहिती देणार आहोत, जेणेकरून तुमचे मासिक नियोजन करणे सोपे जाईल.

मे २०२६ कॅलेंडर पान आणि पीडीएफ डाउनलोड (HD Calendar & PDF)

खालील बटणावर क्लिक करून तुम्ही मे २०२६ महिन्याचे महालक्ष्मी दिनदर्शिकेचे मूळ पान अतिशय स्पष्ट (HD Quality) चित्र किंवा PDF स्वरूपात तुमच्या मोबाईल किंवा कॉम्प्युटरवर मोफत डाउनलोड करू शकता. हे डाउनलोड करून तुम्ही ते प्रिंट देखील करू शकता:

मे २०२६ चे मुख्य सण, उत्सव आणि सुट्ट्या (Festivals & Holidays Table)

खालील तक्त्यामध्ये मे २०२६ मधील सर्व महत्त्वाचे सण, धार्मिक उत्सव, व्रत आणि सार्वजनिक सुट्ट्यांची यादी दिली आहे:

तारीख (Date)	वार (Day)	मराठी तिथी (Tithi)	सण / उत्सव / सुट्ट्या (Festival / Holiday)
१ मे २०२६	शुक्रवार	वैशाख शुक्ल पौर्णिमा (पूर्वसंध्या)	महाराष्ट्र दिन (Maharashtra Day – सार्वजनिक सुट्टी), जागतिक कामगार दिन
२ मे २०२६	शनिवार	वैशाख शुक्ल पौर्णिमा	बुद्ध पौर्णिमा (Buddha Purnima – सार्वजनिक सुट्टी), कूर्म जयंती, वैशाख स्नान समाप्त
४ मे २०२६	सोमवार	ज्येष्ठ कृष्ण चतुर्थी	एकदंत संकष्टी चतुर्थी (चंद्रोदय रात्री १०:४५ वा. मुंबईत)
१२ मे २०२६	मंगळवार	ज्येष्ठ कृष्ण एकादशी	अपरा एकादशी व्रत (ज्येष्ठ कृष्ण एकादशी)
१५ मे २०२६	शुक्रवार	ज्येष्ठ कृष्ण अमावस्या (प्रारंभ)	वृषभ संक्रांत (सूर्य वृषभ राशीत प्रवेश)
१६ मे २०२६	शनिवार	ज्येष्ठ कृष्ण अमावस्या	ज्येष्ठ अमावस्या, दर्श अमावस्या, शनि जयंती, वटसावित्री व्रत प्रारंभ (गुजरात/उत्तर भारत)
२७ मे २०२६	बुधवार	ज्येष्ठ शुक्ल एकादशी	निर्जला एकादशी व्रत (Nirjala Ekadashi / भीमसेनी एकादशी)
३१ मे २०२६	रविवार	ज्येष्ठ शुक्ल पौर्णिमा	वटपौर्णिमा व्रत (Vat Purnima – सुवासिनी पूजा), जेठ पौर्णिमा, साप्ताहिक सुट्टी

मे २०२६ मधील सण आणि उपवासांचे धार्मिक व ऐतिहासिक महत्त्व (Detailed Festival Insights)

मे २०२६ हा महिना विविध धार्मिक आणि ऐतिहासिक घटनांनी समृद्ध आहे. या महिन्यातील महत्त्वाच्या दिवसांचे सविस्तर विश्लेषण खालीलप्रमाणे आहे:

१. वटपौर्णिमा व्रत आणि सावित्री-सत्यवान कथा (Vat Purnima & Savitri-Satyavan Katha)

३१ मे, sunday रोजी महाराष्ट्रात वटपौर्णिमा (Vat Purnima) साजरी केली जाईल. ज्येष्ठ पौर्णिमेला केले जाणारे हे व्रत सुवासिनी महिलांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते. या दिवशी महिला आपल्या पतीच्या उदंड आणि निरोगी आयुष्यासाठी वडाच्या झाडाची (बदाम वृक्ष/वटवृक्ष) पूजा करतात. वडाच्या झाडाभोवती सुती दोरा (सूत) गुंडाळून सात फेऱ्या मारल्या जातात.

पौराणिक कथा: सावित्री ही राजा अश्वपतीची कन्या होती, जिने सत्यवान नावाच्या अल्पायुषी राजकुमाराशी विवाह केला. सत्यवानाचा मृत्यू निश्चित असल्याचे माहिती असूनही सावित्रीने त्याच्याशी लग्न केले. लग्नानंतर काही काळाने सत्यवान जंगलात लाकडे तोडत असताना वडाच्या झाडाखाली बेशुद्ध पडला आणि यमराज त्याचे प्राण घेण्यासाठी आले. सावित्रीने यमराजाचा पाठलाग केला आणि आपल्या बुद्धीने व पातिव्रत्याच्या बळावर यमराजाला प्रसन्न केले. यमराजाने तिला तीन वर दिले, ज्यामध्ये शेवटी सत्यवानाचे प्राण आणि शंभर पुत्रांचे वरदान मिळवून सावित्रीने आपल्या पतीचे प्राण परत मिळवले. वडाच्या झाडाखाली सत्यवान पुन्हा जिवंत झाला, म्हणून वडाच्या झाडाची पूजा केली जाते. वटवृक्ष हा दीर्घायुष्याचे आणि अक्षय्यतेचे प्रतीक मानला जातो, कारण तो हवेत ऑक्सिजनचे प्रमाण वाढवतो आणि शेकडो वर्षे जिवंत राहतो.

२. यमराज-सावित्री संवाद आणि वटपौर्णिमा कथा (Yamraj-Savitri Dialogue)

सावित्री आणि यमराज यांच्यातील संवाद हा हिंदू पौराणिक साहित्यातील अत्यंत अभ्यासपूर्ण आणि बुद्धिमत्तेचा नमुना मानला जातो. जेव्हा यमराज सत्यवानाचे प्राण घेऊन दक्षिण दिशेकडे जाऊ लागले, तेव्हा सावित्री देखील त्यांच्या मागे चालू लागली. यमराजांनी तिला अडवले आणि सांगितले की मानवाचे आयुष्य संपल्यावर त्याने मागे फिरावे लागते. परंतु, सावित्रीने सांगितले की जिथे माझे पती जातील, तिथे जाणे हेच माझे कर्तव्य आहे.
तिने आपल्या मधुर आणि ज्ञानयुक्त शब्दांनी यमराजाचे गुणगान केले. तिने यमराजाला धर्मराज (न्यायाचे रक्षक) म्हणून संबोधले आणि सांगितले की कोणत्याही सुसंस्कृत स्त्रीसाठी पतीच्या मागे जाणे हाच धर्म आहे. तिच्या वक्तृत्वाने आणि पातिव्रत्याने प्रभावित होऊन यमराजाने तिला सत्यवानाचे प्राण सोडून तीन वर मागण्यास सांगितले. सावित्रीने पहिल्या वराने आपल्या सासऱ्यांचे डोळे आणि राज्य परत मागितले, दुसऱ्या वराने आपल्या वडिलांना शंभर पुत्र मागितले आणि तिसऱ्या वराने स्वतःसाठी शंभर पुत्रांची आई होण्याचे वरदान मागितले. यमराजाने ‘तथास्तू’ म्हटले, पण पतीशिवाय शंभर पुत्र कसे शक्य आहेत, हे जेव्हा सावित्रीने त्यांना विचारले, तेव्हा यमराजाला आपली चूक उमजली आणि त्यांनी हसतमुखाने सत्यवानाचे प्राण सोडून दिले.

३. ज्येष्ठ पौर्णिमा स्नान आणि दान परंपरा (Jyeshtha Purnima Snan-Dan)

ज्येष्ठ पौर्णिमेला केवळ वटपौर्णिमा म्हणूनच नव्हे, तर स्नान आणि दानासाठी देखील हिंदू धर्मात अत्यंत पवित्र मानले गेले आहे. या दिवशी नदी स्नानाने शारीरिक आणि मानसिक शुद्धी होते. मे महिन्याच्या अखेरीस तीव्र उन्हाळा असतो, त्यामुळे या दिवशी गरजू लोकांना पाण्याच्या घागरी (माठ), पंखे, छत्री, टरबूज आणि खरबूज यांसारख्या थंड आणि आराम देणाऱ्या वस्तू दान करण्याची जुनी प्रथा आहे. याला ‘ज्येष्ठ स्नान-दान’ म्हटले जाते. या दानामुळे मानवाला शीतलता आणि मानसिक शांतता लाभते, तसेच कुंडलीतील सूर्य आणि चंद्राचे दोष दूर होतात. या दिवशी गरजू लोकांची सेवा करणे हे प्रत्यक्ष ईश्वराच्या सेवेसारखे मानले गेले आहे.

स्नान विधी: ज्येष्ठ पौर्णिमेच्या दिवशी गंगा स्नान केल्याने मानवाला मनोवांच्छित फळ मिळते. या दिवशी सकाळी लवकर उठून ‘ॐ गंगे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति। नर्मदे सिन्धु कावेरि जलेऽस्मिन् सन्निधिं कुरु॥’ या मंत्राचा जप करत अंघोळ करावी. जर गंगा किंवा इतर पवित्र नदीवर जाणे शक्य नसेल, तर घरातील अंघोळीच्या पाण्यात थोडे गंगाजल मिसळून स्नान करावे. या दिवशी पांढरे वस्त्र परिधान करावे. दान करताना विशेषतः पितरांचे ध्यान करून दान केल्यास घरात अन्न आणि धान्याची कधीही कमतरता भासत नाही, अशी श्रद्धा आहे.

४. महाराष्ट्र दिन आणि कामगार दिन (Maharashtra Day – १ मे)

१ मे हा दिवस संपूर्ण महाराष्ट्रात **महाराष्ट्र दिन** म्हणून साजरा केला जातो. १ मे १९६० रोजी मुंबईसह संयुक्त महाराष्ट्राची स्थापना झाली होती. यासाठी १०५ हुतात्म्यांनी आपल्या प्राणांचे बलिदान दिले. या बलिदानाची आठवण म्हणून आणि महाराष्ट्र राज्याच्या स्थापनेचा आनंद साजरा करण्यासाठी हा दिवस मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. या दिवशी मुंबईतील शिवाजी पार्क येथे भव्य परेडचे आयोजन केले जाते. तसेच, हा दिवस जागतिक कामगार दिन (Labour Day) म्हणूनही साजरा केला जातो, ज्या दिवशी कामगारांच्या हक्कांचे स्मरण केले जाते.

५. बुद्ध पौर्णिमा (Buddha Purnima – २ मे)

२ मे रोजी बौद्ध धर्मियांचा सर्वात मोठा सण बुद्ध पौर्णिमा साजरा केला जाईल. हा भगवान गौतम बुद्धांचा जन्मोत्सव आहे. असे मानले जाते की याच दिवशी भगवान बुद्धांचा जन्म झाला होता, याच दिवशी त्यांना बोधगया येथे बोधीवृक्षाखाली ‘ज्ञान प्राप्ती’ (निर्वाण) झाली होती आणि याच दिवशी कुशीनगर येथे त्यांचे ‘महापरिनिर्वाण’ झाले होते. या तिन्ही घटना वैशाख पौर्णिमेलाच घडल्यामुळे या दिवसाला जागतिक महत्त्व आहे. या दिवशी बुद्ध मंदिरांमध्ये प्रार्थना केल्या जातात आणि शांतता व अहिंसेचा संदेश दिला जातो.

६. गौतम बुद्धांचे अष्टांगिक मार्ग (Gautama Buddha’s Eightfold Path)

भगवान गौतम बुद्धांनी मानवी दुःखाचे निवारण करण्यासाठी **चार आर्यसत्य** सांगितले: १. जगात दुःख आहे, २. दुःखाचे कारण तृष्णा (वासना) आहे, ३. दुःखाचा नाश शक्य आहे, आणि ४. दुःखाचा नाश करण्याचा मार्ग आहे. हा मार्ग म्हणजेच **’अष्टांगिक मार्ग’ (Eightfold Path)** होय. यामध्ये सम्यक दृष्टी, सम्यक संकल्प, सम्यक वाचा, सम्यक कर्म, सम्यक उपजीविका, सम्यक व्यायाम, सम्यक स्मृती, आणि सम्यक समाधी यांचा समावेश होतो. या मार्गावरून चालून मानवाला मनःशांती आणि मोक्ष (निर्वाण) प्राप्त होऊ शकतो, अशी बुद्ध तत्त्वज्ञानाची मुख्य शिकवण आहे.

७. एकदंत संकष्टी चतुर्थी (Ekadanta Sankashti Chaturthi – ४ मे)

मे महिन्यातील संकष्टी चतुर्थी ४ मे, सोमवार रोजी येत आहे. या चतुर्थीला ‘एकदंत संकष्टी चतुर्थी’ म्हणून ओळखले जाते. पौराणिक कथेनुसार, परशुराम आणि गणेश यांच्यात झालेल्या युद्धात किंवा चंद्रावर दात फेकून मारल्यामुळे गणेशाचा एक दात तुटला होता, ज्यावरून त्यांना ‘एकदंत’ हे नाव मिळाले. या दिवशी रात्री चंद्रोदयानंतर उपवास सोडला जातो.

महाराष्ट्रातील मुख्य शहरांनुसार ४ मे २०२६ च्या चंद्रोदयाची वेळ (Moonrise Timings):

• मुंबई: रात्री १०:४५ वा.
• पुणे: रात्री १०:४१ वा.
• नागपूर: रात्री १०:१८ वा.
• कोल्हापूर: रात्री १०:४४ वा.
• नाशिक: रात्री १०:४० वा.
• छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद): रात्री १०:३३ वा.

८. शनि जयंतीचे महत्त्व आणि पूजा विधी (Shani Jayanti Significance – १६ मे)

१६ मे २०२६, शनिवार रोजी **शनि जयंती (Shani Jayanti)** साजरी केली जाईल. हिंदू पंचांगानुसार, ज्येष्ठ अमावस्येला सूर्यपुत्र आणि न्यायदेवता भगवान शनिदेव यांचा जन्म झाला होता. शनिदेव हे मानवाच्या चांगल्या आणि वाईट कर्मांचे फळ देणारे ग्रह मानले जातात.
**पूजा विधी:** या दिवशी शनि मंदिरात जाऊन शनिदेवाच्या मूर्तीवर मोहरीचे तेल (मोहरीचे तेल) अर्पण केले जाते. त्यांना काळे तीळ, काळे उडीद आणि निळी फुले अर्पण केली जातात. ज्या लोकांच्या कुंडलीत साडेसाती (Sade Sati) किंवा शनीची ढैय्या चालू आहे, त्यांनी या दिवशी शनि चालीसा, शनी स्तोत्र आणि हनुमान चालीसाचे वाचन करणे अत्यंत गुणकारी मानले जाते. या दिवशी गरीबांना काळे कपडे, चप्पल किंवा छत्री दान केल्याने शनीचा अनिष्ट प्रभाव कमी होतो.

९. अपरा एकादशी आणि nirjla एकादशी (Apara & Nirjala Ekadashi)

• अपरा एकादशी (१२ मे): ज्येष्ठ कृष्ण पक्षातील या एकादशीला ‘अचला एकादशी’ देखील म्हणतात. या दिवशी व्रत केल्याने मानवाला अपार कीर्ती, संपत्ती आणि पापांपासून मुक्ती मिळते. या दिवशी भगवान विष्णूच्या त्रिविक्रम रूपाची पूजा केली जाते.
• निर्जला एकादशी (२७ मे): ज्येष्ठ शुक्ल पक्षातील ही एकादशी वर्षातील सर्व २४ एकादशींमध्ये सर्वात कठीण आणि महत्त्वाची मानली जाते. या दिवशी पाण्याचा एक थेंबही न घेता (निर्जल) उपवास करावा लागतो. महाभारतात जेव्हा भीमाने सांगितले की तो दर महिन्याला उपवास करू शकत नाही, तेव्हा महर्षी व्यासांनी त्याला वर्षातून एकदाच ही निर्जला एकादशी पाळण्यास सांगितली, ज्यामुळे संपूर्ण २४ एकादशींचे पुण्य मिळते. म्हणूनच याला **’भीमसेनी एकादशी’** देखील म्हणतात.

 

मे २०२६ मधील पंचांग आणि उपवास आचरण नियम (Fasting Rules & Traditions)

मे महिन्यात कडक उन्हाळा असतो, त्यामुळे उपवास करताना आरोग्याची काळजी घेणे आवश्यक आहे:

१. ग्रीष्म ऋतूत उपवास आणि आयुर्वेदिक आरोग्य टिप्स (Summer Ayurvedic Health Tips)

मे महिन्यात उष्णता सर्वोच्च पातळीवर असते. या काळात शरीरातील जलतत्व टिकवून ठेवणे खूप गरजेचे आहे.

• काय प्यावे: उपवासाच्या दिवशी लिंबू पाणी, कोकम सरबत, शहाळ्याचे पाणी आणि ताक भरपूर प्यावे. वटपौर्णिमेला महिलांनी दिवसभर उन्हात फिरणे टाळावे.
• काय खावे: साबुदाणा खिचडीऐवजी फळे (कलिंगड, सफरचंद) आणि खजूर खावेत, जेणेकरून शरीराला त्वरित ऊर्जा मिळेल.

२. निर्जला एकादशीचे विशेष नियम (Nirjala Ekadashi Rules)

२७ मे रोजी असणाऱ्या निर्जला एकादशीला सूर्योदयापासून ते दुसऱ्या दिवशी द्वादशीच्या सूर्योदयापर्यंत पाणी आणि अन्न ग्रहण करू नये. उपवास सोडताना तांब्याच्या पात्रातील पाणी पिऊन आणि विष्णू देवाची पूजा करून उपवास सोडावा. ज्यांना आरोग्यविषयक समस्या आहेत, त्यांनी निर्जल उपवास करू नये.

 

मे २०२६ मधील शुभ विवाह आणि वास्तू मुहूर्त (Detailed Monthly Muhurats)

नवीन कार्याच्या सुरुवातीसाठी मे २०२६ मध्ये खालील विवाह आणि मालमत्ता खरेदी मुहूर्त अनुकूल आहेत:

शुभ विवाह मुहूर्त मे २०२६ (Marriage Dates & Nakshatras)

या महिन्यातील विवाह मुहूर्तांची यादी खालीलप्रमाणे आहे. विवाहाचा अंतिम निर्णय कुंडली तपासूनच घ्यावा:

तारीख (Date)	वार (Day)	मराठी तिथी	नक्षत्र (Nakshatra)	शुभ वेळ (Auspicious Time)
३ मे २०२६	रविवार	ज्येष्ठ कृष्ण द्वितीया	विशाखा नक्षत्र	सकाळी ०८:०० ते दुपारी ०२:४५
८ मे २०२६	शुक्रवार	ज्येष्ठ कृष्ण सप्तमी	उत्तराषाढा नक्षत्र	दुपारी १२:३० ते रात्री ०९:००
१८ मे २०२६	सोमवार	ज्येष्ठ शुक्ल द्वितीया	मृगशीर्ष नक्षत्र	सकाळी ०७:१० ते दुपारी ०३:१५
२४ मे २०२६	रविवार	ज्येष्ठ शुक्ल अष्टमी	पूर्वाफाल्गुनी नक्षत्र	दुपारी ०१:३० ते रात्री ०८:००

वास्तू खरेदी आणि गृहप्रवेश मुहूर्त (Property & Griha Pravesh)

• २ मे २०२६ (शनिवार): बुद्ध पौर्णिमेचा पवित्र दिवस नवीन मालमत्ता खरेदीसाठी शुभ आहे.
• ३१ मे २०२६ (रविवार): वटपौर्णिमेचा शुभ दिवस नवीन दुकानाच्या उद्घाटनासाठी किंवा गृहप्रवेशासाठी उत्तम मानला जातो.

 

मे २०२६ ग्रहांचे राशी परिवर्तन आणि प्रभाव (Planetary Transits & Horoscope)

मे महिन्यात सूर्य देवाचे राशी परिवर्तन होणार असून ते वृषभ राशीत प्रवेश करतील. या संक्रमणाला ‘वृषभ संक्रांत’ म्हणतात.

• सूर्याचे वृषभ संक्रमण (१५ मे): सूर्य देव मेष राशीतून वृषभ राशीत प्रवेश करतील. याचा वृषभ, कन्या, वृश्चिक आणि मकर राशीच्या लोकांना व्यवसाय आणि नोकरीत मोठा नफा होईल. मान-सन्मानात वाढ होईल.
• बुध ग्रहाची अनुकूलता: बुध ग्रहाचे संक्रमण मेष राशीत होणार असल्याने वक्तृत्व आणि लेखन क्षेत्रातील लोकांसाठी काळ चांगला राहील.

 

बँक आणि सार्वजनिक सुट्ट्यांची यादी (Bank & Public Holidays in May 2026)

मे २०२६ मध्ये येणाऱ्या मुख्य सुट्ट्या खालीलप्रमाणे आहेत, जेणेकरून तुम्ही तुमच्या कामांचे नियोजन करू शकता:

• १ मे (शुक्रवार): महाराष्ट्र दिन (Maharashtra Day) – संपूर्ण महाराष्ट्रात सार्वजनिक सुट्टी असेल. बँका, सरकारी कार्यालये आणि शाळा बंद राहतील. शुक्रवार, शनिवार आणि रविवार असा सलग ३ दिवस सुट्टी नोकरदारांना मिळेल.
• २ मे (शनिवार): बुद्ध पौर्णिमा – राष्ट्रीय बँक सुट्टी आणि सरकारी सुट्टी.
• १० मे (रविवार): साप्ताहिक सुट्टी.
• १६ मे (शनिवार): दुसरा शनिवार (बँक सुट्टी).
• ३१ मे (रविवार): साप्ताहिक सुट्टी आणि वटपौर्णिमा.

 

महालक्ष्मी दिनदर्शिकेनुसार वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

मे २०२६ बद्दल वाचकांच्या मनात असणाऱ्या महत्त्वाच्या प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे येथे दिली आहेत: