महालक्ष्मी दिनदर्शिका ऑक्टोबर २०२६ | Mahalaxmi Calendar October 2026

नवीन वर्षाच्या उत्तरार्धात प्रवेश करताना ऑक्टोबर २०२६ हा महिना आपल्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा आणि मंगलमय ठरणार आहे. हिंदू दिनदर्शिकेनुसार (Shalivahan Shaka 1948) या महिन्याची सुरुवात भाद्रपद कृष्ण पक्षाने (अमान्त कॅलेंडरनुसार) होते आणि त्यानंतर अत्यंत पवित्र असा आश्विन महिना सुरू होतो. ऑक्टोबर महिना हा शरद ऋतूचा काळ आहे. या काळात निसर्गात बदल होतात, पावसाळा पूर्णपणे संपून हवेत आल्हाददायक गारवा आणि गुलाबी थंडीची चाहूल लागते. आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून हा महिना अत्यंत विशेष मानला जातो, कारण हिंदू धर्मातील सर्वात मोठा शक्तीचा उत्सव म्हणजेच ‘शारदीय नवरात्र’ आणि वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचे प्रतीक असलेला ‘दसरा (विजयादशमी)’ याच महिन्यात येत आहेत. याशिवाय कोजागिरी पौर्णिमा आणि करवा चौथ सारखे महत्त्वाचे कौटुंबिक आणि सांस्कृतिक सणही ऑक्टोबरमध्ये साजरे केले जातील. या लेखात आपण ऑक्टोबर २०२६ च्या महालक्ष्मी दिनदर्शिकेनुसार सर्व सण, सुट्ट्या, पंचांग, ग्रहांचे राशी परिवर्तन आणि शुभ मुहूर्तांची सविस्तर माहिती मराठीत जाणून घेणार आहोत.

---

---

ऑक्टोबर २०२६ चे मुख्य सण आणि सुट्ट्या (Festivals & Holidays Table)

खालील तक्त्यामध्ये महालक्ष्मी दिनदर्शिकेनुसार ऑक्टोबर २०२६ मधील सर्व सण, उत्सव, व्रत, and राष्ट्रीय तसेच सार्वजनिक सुट्ट्यांची सविस्तर यादी दिली आहे. हा तक्ता आपल्या दैनंदिन नियोजनासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरेल:

तारीख (Date)	दिवस (Day)	मराठी तिथी (Tithi)	सण / उत्सव / सुट्टी (Festival / Holiday)
१ ऑक्टोबर २०२६	गुरुवार	भाद्रपद कृष्ण पंचमी	संकष्टी चतुर्थी (भाद्रपद कृष्ण)
२ ऑक्टोबर २०२६	शुक्रवार	भाद्रपद कृष्ण षष्ठी	महात्मा गांधी जयंती (सार्वजनिक राष्ट्रीय सुट्टी)
५ ऑक्टोबर २०२६	सोमवार	भाद्रपद कृष्ण नवमी	अविधवा नवमी श्राद्ध
६ ऑक्टोबर २०२६	मंगळवार	भाद्रपद कृष्ण एकादशी	इंदिरा एकादशी
८ ऑक्टोबर २०२६	गुरुवार	भाद्रपद कृष्ण द्वादशी	प्रदोष व्रत (कृष्ण पक्ष), वसुबारस (उत्तर भारत)
१० ऑक्टोबर २०२६	शनिवार	भाद्रपद कृष्ण अमावस्या	सर्वपित्री अमावस्या, पितृपक्ष समाप्ती
११ ऑक्टोबर २०२६	रविवार	आश्विन शुक्ल प्रतिपदा	शारदीय नवरात्रारंभ, घटस्थापना
१७ ऑक्टोबर २०२६	शनिवार	आश्विन शुक्ल सप्तमी	तुळ संक्रांती (सूर्य तुळ राशीत प्रवेश), सरस्वती पूजा प्रारंभ
१९ ऑक्टोबर २०२६	सोमवार	आश्विन शुक्ल नवमी	खंडेनवमी, महानवमी, नवरात्र हवन/उत्थापन
२० ऑक्टोबर २०२६	मंगळवार	आश्विन शुक्ल दशमी	विजयादशमी / दसरा (सार्वजनिक सुट्टी), सीमोल्लंघन
२१ ऑक्टोबर २०२६	बुधवार	आश्विन शुक्ल एकादशी	पापांकुशा एकादशी
२३ ऑक्टोबर २०२६	शुक्रवार	आश्विन शुक्ल द्वादशी	प्रदोष व्रत (शुक्ल पक्ष)
२४ ऑक्टोबर २०२६	शनिवार	आश्विन शुक्ल पौर्णिमा	कोजागिरी पौर्णिमा (शरद पौर्णिमा), नवान्न पौर्णिमा
२८ ऑक्टोबर २०२६	बुधवार	कार्तिक कृष्ण चतुर्थी	करवा चौथ (करक चतुर्थी व्रत), संकष्टी चतुर्थी
३१ ऑक्टोबर २०२६	शनिवार	कार्तिक कृष्ण षष्ठी	स्कंद षष्ठी, रामनवमी (दक्षिण भारत विशेष)

---

ऑक्टोबर २०२६ मधील सण आणि उपवासांचे सविस्तर महत्त्व (In-depth Festival Details)

१. शारदीय नवरात्र आणि घटस्थापना (रविवार, ११ ऑक्टोबर २०२६)

नवरात्री हा आदिशक्ती जगदंबेच्या पूजेचा महाउत्सव आहे. आश्विन शुद्ध प्रतिपदेला म्हणजेच ११ ऑक्टोबर २०२६ रोजी महाराष्ट्रात घरोघरी घटस्थापना केली जाईल. नवरात्रीचे नऊ दिवस देवीच्या नऊ रूपांची (शैलपुत्री, ब्रह्मचारिणी, चंद्रघंटा, कुष्मांडा, स्कंदमाता, कात्यायनी, कालरात्री, महागौरी आणि सिद्धीदात्री) मनोभावे पूजा केली जाते.
पौराणिक कथा व इतिहास: महिषासूर नावाच्या क्रूर राक्षसाने जेव्हा तिन्ही लोकांत उच्छाद मांडला होता, तेव्हा सर्व देवांच्या तेज एकत्र येऊन देवी दुर्गेची निर्मिती झाली. देवीने नऊ दिवस युद्ध करून दहाव्या दिवशी महिषासुराचा वध केला, म्हणून तिला ‘महिषासूरमर्दिनी’ असेही म्हटले जाते.
पूजा विधी व साहित्य: घटस्थापनेसाठी तांब्याचा किंवा मातीचा कलश, त्यात गंगाजल किंवा स्वच्छ पाणी, आंब्याची पाने, सुपारी, नारळ आणि नाणे लागतात. कलशाखाली मातीचा वेदी (रोवलेले धान्य) तयार करून त्यात सप्तधान्य (ज्वारी, गहू, हरभरा इत्यादी) पेरले जाते. नऊ दिवस अखंड नंदादीप जळत ठेवला जातो आणि दररोज माळ जोडली जाते.
नैवेद्य: देवीला दररोज वेगवेगळ्या पदार्थांचा भोग चढवला जातो. पहिल्या दिवशी शुद्ध तूप, दुसऱ्या दिवशी साखर, तिसऱ्या दिवशी खीर, अशा प्रकारे नऊ दिवस विशिष्ट नैवेद्य दाखवला जातो.
शुभ मुहूर्त: ११ ऑक्टोबर रोजी सकाळी घटस्थापनेचा शुभ मुहूर्त सूर्योदयापासून सकाळी १०:४५ पर्यंत आणि त्यानंतर अभिजित मुहूर्तावर दुपारी ११:४४ ते १२:३० पर्यंत आहे.
आयुर्वेदिक टीप (Fast Health): शरद ऋतूत पित्त प्रकोप मोठ्या प्रमाणात होतो. नवरात्रीच्या उपवासादरम्यान जास्त तळलेले, तिखट किंवा साबुदाण्याचे अति सेवन टाळावे. त्याऐजवी दूध, फळे, राजगिरा, आणि वरई (भगर) यांसारख्या पचायला हलक्या आणि शरीरातील उष्णता कमी करणाऱ्या पदार्थांचे सेवन करावे, जेणेकरून पित्ताचा समतोल राखला जाईल।

२. विजयादशमी / दसरा (मंगळवार, २० ऑक्टोबर २०२६)

दसरा हा हिंदू धर्मातील साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक अत्यंत महत्त्वाचा मुहूर्त आहे. हा सण अश्विन शुक्ल दशमीला साजरा केला जातो.
पौराणिक महत्त्व: या दिवशी प्रभू श्रीरामाने रावणाचा वध करून लंकेवर विजय मिळवला होता. तसेच, याच दिवशी देवी दुर्गेने महिषासुराचा वध केला होता. महाभारतानुसार, अज्ञातवास संपवून पांडवांनी शमीच्या झाडावर लपवून ठेवलेली आपली शस्त्रे काढून घेतली आणि शत्रूवर विजय मिळवला.
परंपरा व पूजा विधी: या दिवशी आपट्याची पाने (सोने म्हणून) लहानांनी मोठ्यांना देऊन आदरपूर्वक आशीर्वाद घेण्याची परंपरा आहे. घरी शस्त्रांची, वाहनांची, आणि व्यावसायिक उपकरणांची पूजा केली जाते. घराच्या दारावर झेंडूच्या फुलांचे आणि आंब्याच्या पानांचे तोरण लावले जाते.
नैवेद्य: दसऱ्याच्या दिवशी पुरणपोळी, वरण-भात आणि श्रीखंडाचा नैवेद्य दाखवला जातो.
शुभ मुहूर्त (Vijay Muhurat): २० ऑक्टोबर रोजी दुपारी १:४५ ते २:३० हा काळ ‘विजय मुहूर्त’ म्हणून ओळखला जातो. या काळात केलेले कोणतेही नवीन कार्य यशस्वी होते.

३. कोजागिरी पौर्णिमा / शरद पौर्णिमा (शनिवार, २४ ऑक्टोबर २०२६)

आश्विन शुद्ध पौर्णिमेला ‘कोजागिरी पौर्णिमा’ म्हणतात. या रात्री चंद्र पृथ्वीच्या सर्वात जवळ असतो आणि त्याच्या चांदण्यांना विशेष औषधी महत्त्व असते.
पौराणिक कथा: अशी श्रद्धा आहे की, कोजागिरीच्या रात्री देवी लक्ष्मी पृथ्वीवर येते आणि विचारते “को जागति?” (अर्थात कोण जागे आहे?). जो मनुष्य या रात्री जागून देवीची आराधना करतो, त्याला लक्ष्मीच्या कृपेने ऐश्वर्य आणि आरोग्य लाभते.
पूजा विधी आणि नैवेद्य: रात्री चंद्रोदयानंतर चंद्राला अर्घ्य दिले जाते. त्यानंतर चांदीच्या किंवा पितळेच्या पात्रात केशर, पिस्ता, बदाम आणि चारोळी घालून उकळलेले दूध चंद्राच्या प्रकाशात ठेवले जाते. हे दूध प्रसाद म्हणून ग्रहण केले जाते.
आयुर्वेदिक महत्त्व: आयुर्वेदानुसार, शरद ऋतूतील रात्रीचे चांदणे शीतल आणि पित्तशामक असते. उकळलेले केशरयुक्त दूध जेव्हा चंद्राच्या किरणांच्या संपर्कात येते, तेव्हा त्यात औषधी गुणधर्म वाढतात. हे दूध प्यायल्याने शरीरातील उष्णता नष्ट होते आणि रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत होते.

४. करवा चौथ / करक चतुर्थी (बुधवार, २८ ऑक्टोबर २०२६)

करवा चौथ हे व्रत सौभाग्यवती स्त्रियांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. महाराष्ट्र आणि उत्तर भारतात हे व्रत अत्यंत श्रद्धेने केले जाते.
व्रत कथा व विधी: सत्यवानाचे प्राण यमराजाकडून परत आणणाऱ्या सावित्रीच्या कथेचे स्मरण या दिवशी केले जाते. विवाहित महिला आपल्या पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि उत्तम आरोग्यासाठी दिवसभर निर्जला उपवास करतात. संध्याकाळी गौरी-गणपतीची आणि शिव-पार्वतीची पूजा करून मातीच्या करव्यातून (कलश) पाणी अर्पण केले जाते. चंद्रोदयानंतर चाळणीतून चंद्राचे आणि नंतर पतीचे दर्शन घेऊन पतीच्या हाताने पाणी पिऊन उपवास सोडला जातो.
चंद्रोदय वेळ: २८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी महाराष्ट्रात चंद्रोदयाची वेळ रात्री ८:२५ वाजता असेल (स्थानिक पातळीवर काही मिनिटांचा फरक असू शकतो).

५. पापांकुशा एकादशी (बुधवार, २१ ऑक्टोबर २०२६)

आश्विन महिन्यातील शुक्ल पक्षातील एकादशीला ‘पापांकुशा एकादशी’ म्हणतात.
महत्त्व व कथा: महाभारतात धर्मराज युधिष्ठिराला या एकादशीचे महत्त्व सांगताना प्रभू श्रीकृष्णाने म्हटले होते की, या दिवशी व्रत केल्याने मनुष्याचे सर्व पाप नष्ट होतात आणि त्याला यमलोकाची यातना सहन करावी लागत नाही. क्रोधावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी हे व्रत सर्वोत्तम मानले जाते. या दिवशी भगवान विष्णूच्या पद्मनाभ रूपाची पूजा केली जाते.

६. तुळ संक्रांत (शनिवार, १७ ऑक्टोबर २०२६)

१७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सूर्य कन्या राशीतून तुळ राशीत प्रवेश करेल, याला ‘तुळ संक्रांती’ म्हणतात. या दिवशी पवित्र नद्यांमध्ये स्नान करणे, सूर्यदेवाची पूजा करणे आणि गरिबांना धान्य, वस्त्र दान करणे अत्यंत पुण्यदायी मानले जाते. यामुळे घरातील नकारात्मक ऊर्जा नष्ट होते.

---

ऑक्टोबर २०२६ मधील सण आणि व्रतांचे नियम (Fasting Rules & Traditions)

ऑक्टोबर २०२६ मध्ये अनेक महत्त्वाचे उपवास येत आहेत. या व्रतांचे पालन करताना पुढील नियमांचे पालन करणे आवश्यक आहे:

1. शारदीय नवरात्र उपवास नियम: नऊ दिवस उपवास करणाऱ्यांनी सात्त्विक अन्नाचे सेवन करावे. उपवासात तिखट, मीठ, कांदा, लसूण आणि धान्याचे सेवन वर्ज्य असते. फलाहार किंवा राजगिरा, भगर (वरईचे तांदूळ), आणि बटाटा यांचा वापर करावी. नवमीच्या दिवशी किंवा दसऱ्याच्या सकाळी विधीवत हवन करून उपवास सोडावा.
2. पापांकुशा एकादशी व्रत नियम: दशमीच्या रात्री (२० ऑक्टोबर) या दिवशी सूर्यास्तानंतर अन्न ग्रहण करू नये. एकादशीच्या दिवशी (२१ ऑक्टोबर) पूर्ण उपवास करावा. या दिवशी भात खाणे पूर्णपणे वर्ज्य आहे. द्वादशीला म्हणजेच २२ ऑक्टोबर रोजी सकाळी सूर्योदयानंतर ब्राह्मणाला दान देऊन विधीवत पारण (उपवास सोडणे) करावे.
3. करवा चौथ व्रत नियम: सौभाग्यवती स्त्रियांनी सूर्योदयापूर्वी ‘सरगी’ (पतीच्या घरून आलेला अन्नप्रसाद) ग्रहण करून व्रताची सुरुवात करावी. दिवसभर अन्न आणि पाणी न घेता कडक उपवास करावा. रात्री चंद्राची पूजा करून अर्घ्य दिल्यानंतरच पाणी प्यावे.
4. संकष्टी चतुर्थी व्रत नियम: या दिवशी दिवसभर उपवास करावा. संध्याकाळी गणपतीची षोडशोपचार पूजा करून मोदकांचा नैवेद्य दाखवावा. चंद्रोदयानंतर चंद्राला आणि गणपतीला अर्घ्य देऊन उपवास सोडावा. ऑक्टोबरमध्ये दोन संकष्टी येत आहेत (१ ऑक्टोबर आणि २८ ऑक्टोबर), दोन्ही दिवशी चंद्रोदयाच्या वेळा तपासून घ्याव्यात.

---

ऑक्टोबर २०२६ मधील शुभ विवाह आणि वास्तू मुहूर्त (Detailed Monthly Muhurats)

महालक्ष्मी दिनदर्शिकेनुसार ऑक्टोबर २०२६ मध्ये नवीन खरेदी, गृहप्रवेश आणि विवाहासाठीचे अत्यंत शुभ मुहूर्त खालीलप्रमाणे आहेत:

१. शुभ विवाह मुहूर्त (Wedding Dates)

ऑक्टोबर २०२६ मध्ये चातुर्मास सुरू असल्यामुळे (जे नोव्हेंबरमध्ये कार्तिकी एकादशीला संपेल) महाराष्ट्रात पारंपरिक विवाहाचे मुहूर्त मर्यादित आहेत. परंतु, काही विशेष पद्धतींमध्ये आणि इतर राज्यांच्या पंचांगानुसार खालील तारखा विवाहासाठी अनुकूल मानल्या गेल्या आहेत:

• २१ ऑक्टोबर २०२६ (बुधवार) – नक्षत्र: धनिष्ठा, शुभ वेळ: सकाळी ८:१५ ते दुपारी १२:३०
• २४ ऑक्टोबर २०२६ (शनिवार) – नक्षत्र: उत्तराभाद्रपदा, शुभ वेळ: दुपारी २:०० ते संध्याकाळी ५:४५
• २८ ऑक्टोबर २०२६ (बुधवार) – नक्षत्र: रोहिणी, शुभ वेळ: सकाळी ७:०० ते सकाळी १०:१५

२. गृहप्रवेश आणि वास्तू मुहूर्त (House Warming Dates)

नवीन घरात प्रवेश करण्यासाठी किंवा घराचे बांधकाम सुरू करण्यासाठी ऑक्टोबरमधील खालील दिवस अत्यंत शुभ आहेत:

• २० ऑक्टोबर २०२६ (विजयादशमी/दसरा): हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक अखंड मुहूर्त असल्याने या दिवशी कोणत्याही वेळी गृहप्रवेश करता येतो. यासाठी वेगळा मुहूर्त पाहण्याची गरज नसते.
• २४ ऑक्टोबर २०२६ (कोजागिरी पौर्णिमा): या दिवशी स्थिर नक्षत्राचा योग असल्याने नवीन घरात प्रवेश करणे सुख-समृद्धी देणारे ठरते.

३. सोने आणि वाहन खरेदी मुहूर्त (Buying Gold & Vehicles)

• दसरा (२० ऑक्टोबर): नवीन वाहन, सोने, चांदी किंवा नवीन मालमत्ता (फ्लॅट/जमीन) खरेदी करण्यासाठी हा या वर्षातील सर्वोत्तम दिवस आहे. या दिवशी खरेदी केलेले सोने अक्षय राहते, अशी मान्यता आहे.
• पुष्य नक्षत्र योग: ऑक्टोबर महिन्यातील पुष्य नक्षत्राचा विशिष्ट काळ नवीन व्यवसायाची सुरुवात करण्यासाठी आणि गुंतवणुकीसाठी अतिशय लाभदायक मानला गेला आहे.

---

ऑक्टोबर २०२६ पंचांग आणि ग्रहांचे राशी परिवर्तन (Monthly Panchang & Zodiac Transits)

ऑक्टोबर २०२६ मधील मुख्य पंचांग तिथी आणि ग्रहांच्या संक्रमणाची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

• अमावस्या (सर्वपित्री अमावस्या): १० ऑक्टोबर २०२६ (शनिवार) – तिथी समाप्ती वेळ: दुपारी ३:४० वाजता.
• पौर्णिमा (कोजागिरी): २४ ऑक्टोबर २०२६ (शनिवार) – तिथी प्रारंभ: २३ ऑक्टोबर रात्री १०:१५ ते २४ ऑक्टोबर रात्री ९:४५ वाजेपर्यंत.
• संकष्टी चतुर्थी चंद्रोदय वेळ:
  • पहिली संकष्टी (१ ऑक्टोबर): रात्री ९:१२ वाजता.
  • दुसरी संकष्टी/करवा चौथ (२८ ऑक्टोबर): रात्री ८:२५ वाजता.

ग्रहांचे राशी परिवर्तन आणि प्रभाव:

१७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सूर्यदेव कन्या राशीतून बाहेर पडून आपल्या नीच राशीत म्हणजेच तुळ राशीत (Tula Sankranti) प्रवेश करतील. सूर्यदेवाचे हे संक्रमण सर्व १२ राशींवर मध्यम स्वरूपाचा प्रभाव पाडेल:

1. मेष, सिंह आणि धनु: या राशीच्या लोकांसाठी आर्थिक लाभाचे योग येतील, मात्र आरोग्याची काळजी घेणे आवश्यक आहे.
2. वृषभ, कन्या आणि मकर: कामाच्या ठिकाणी मान-सन्मान वाढेल. जुनी रखडलेली कामे मार्गी लागतील.
3. मिथुन, तुळ आणि कुंभ: वैयक्तिक आयुष्यात काही चढ-उतार येऊ शकतात. खर्चावर नियंत्रण ठेवावे लागेल.
4. कर्क, वृश्चिक आणि मीन: आध्यात्मिक कार्यात रस वाढेल. कुटुंबासोबत चांगला वेळ घालवता येईल.

---

ऑक्टोबर २०२६ मधील बँक आणि सार्वजनिक सुट्ट्या (Bank & Public Holidays)

ऑक्टोबर २०२६ मध्ये शासकीय कार्यालये आणि बँकांसाठी खालीलप्रमाणे सुट्ट्या जाहीर करण्यात आल्या आहेत:

• २ ऑक्टोबर २०२६ (शुक्रवार): महात्मा गांधी जयंती निमित्त देशभरातील सर्व बँका, शाळा, महाविद्यालये आणि सरकारी कार्यालये बंद राहतील (राष्ट्रीय सुट्टी).
• २० ऑक्टोबर २०२६ (मंगळवार): विजयादशमी (दसरा) सणानिमित्त महाराष्ट्र राज्यात सार्वजनिक सुट्टी राहील. बँकांचे कामकाज पूर्णपणे बंद असेल.
• २४ ऑक्टोबर २०२६ (शनिवार): कोजागिरी पौर्णिमा आणि चौथा शनिवार असल्यामुळे बँकांना सुट्टी असेल.
• रविवारच्या सुट्ट्या: ४, ११, १८, आणि २५ ऑक्टोबर रोजी रविवार असल्यामुळे बँका बंद राहतील. तसेच १० आणि २४ ऑक्टोबर रोजी अनुक्रमे दुसरा आणि चौथा शनिवार असल्याने बँकांना सुट्टी असेल.

---